ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸನ ಹಲ್ಮಿಡಿ

ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಶಾಸನಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುವ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಇವು 5ನೇ ಶತಮಾನದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಪುರಾತತ್ವ ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪುರಾತನ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪತ್ತೆಯಾದ ಸ್ಥಳ

ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಲೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. 1936ರಲ್ಲಿ ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಳಮಿಡಿ ಗ್ರಾಮದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಇದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಲ್ಲು ಇಂದಿಗೂ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.

ಶಾಸನದ ರೂಪರೇಖೆ

ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಕಲ್ಲಿನ ತಹಶೀಲಿನ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಡಿ ಅಗಲದ ಕಲ್ಲು. ಶಾಸನವು 16 ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 13 ಸಾಲುಗಳು ಓದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಬಾಕಿ ಮೂರು ಸಾಲುಗಳು ಅಳಿದುಹೋಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಓದು ಸಾದ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.

ಭಾಷೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ

ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡದ ಪುರಾತನ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ಕನ್ನಡದ ಸ್ವತಂತ್ರತೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಆಕಾರವು ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಮೇಣ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ತನ್ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಾಸನದ ವಿಷಯ

ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರು ನೀಡಿದ ದಾನ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿದ ದೇಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಇದು ಆ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ದೇಣಿಗೆ, ಧರ್ಮಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಶಾಸನದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವಾಗಿವೆ.

ಇತಿಹಾಸಾತ್ಮಕ ಮಹತ್ವ

ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ಅಪ್ರತಿಮ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ 5ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂವಹನ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಹೆಸರುಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಬಾಹ್ಯ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಂಶ

ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಸಹ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಆರಾಧನೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪದಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡುವುದು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವುದು ಇವುಗಳಿಂದ ಆ ಕಾಲದ ಸಮಾಜ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಾಸನದ ಪುರಾತತ್ವ ಅಧ್ಯಯನ

ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ ಅದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿತು. ಪುರಾತತ್ವ ತಜ್ಞರು ಇದರ ಲಿಪಿ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಇದು ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ 450ರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಈ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನದ ಸ್ಥಾನ

ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮೊದಲನೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಂತರ ಪತ್ತೆಯಾದ ಬದಾಮಿ ಶಾಸನಗಳು, ತಾಳಗುಂದ ಶಾಸನ ಮತ್ತು ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳು ಕನ್ನಡದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪುರಾತನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕೃತಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ

ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಆ ಕಾಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಜನರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವುದು, ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿರುವುದು, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವುದು ಇವುಗಳಿಂದ ಆ ಕಾಲದ ಜನರ ನೈತಿಕತೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಾಸನದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ಈ ಶಾಸನವು ಇಂದಿಗೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ ಅದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಾರ್ಥ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಹಳಮಿಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೆಮ್ಮೆ

ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪುರಾತನತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡಿಗರು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನತೆ, ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಈ ಶಾಸನದ ಮೂಲಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಇಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನ

ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನವನ್ನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದರ ಕುರಿತಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ.

ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನದಿಂದ ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ಪಾಠ

ಈ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರಿಯುವ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಗೌರವ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದು. ಇದು ನಮಗೆ ಇತಿಹಾಸದ ಅರಿವು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಬೆಳೆಸುವ ಪಾಠವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. 5ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಕನ್ನಡವು ಆಡಳಿತ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಇದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹಳಮಿಡಿ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೆಮ್ಮೆ, ಪುರಾತನ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ವೈಭವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಅಮೂಲ್ಯ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು, ಸಂಶೋಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕರ್ತವ್ಯ.