ನೂರು ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದ ಇಂದ್ರನ 32 ಹೆಸರು

ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನು ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ಇಂದ್ರ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂದ್ರನು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದು ಸ್ವರ್ಗ ಲೋಕದ ಅಧಿಪತಿಯೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಇಂದ್ರಲೋಕದ ಸ್ವಾಮಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಧೀರ, ಬಲಿಷ್ಠ, ಶೌರ್ಯಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ದೇವತೆಗಳ ಕಾಪಾಡುವವನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.

ಇಂದ್ರನ ಜನನ

ಇಂದ್ರನ ಜನನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದ ದೇವತೆಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ದೇವತೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಇಂದ್ರನು ದೈತ್ಯರಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ವೀರನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು ಮತ್ತು ವರುಣನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಇಂದ್ರನ ಸ್ವರ್ಗ

ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಇಂದ್ರಲೋಕವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ವೈಭವವಿದ್ದು, ನಂದನವನ ಎಂಬ ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನವೂ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರೆಯರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಕಲಾವಿದರು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಖ, ಸಂತೋಷ, ಆನಂದವು ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತದೆ. ಪಾಪಿಗಳಿಗಿಂತ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರು ಮಾತ್ರ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಇಂದ್ರ

ಶಕ್ರ

ಮಹೇಂದ್ರ

ದೇವೇಂದ್ರ

ವಜ್ರಧಾರಿ

ಪಾಕಶಾಸನ

ಸುತಪ

ವಾಸವ

ಅಮರೇಂದ್ರ

ಸೂರೇಂದ್ರ

ಸ್ವರ್ಗಪತಿ

ದೇವೇಶ

ಮಘವಾನ್

ಪೌಷ್ಯ

ಯಜ್ಞೇಶ್ವರ

ಸುರೇಶ್ವರ

ಗಜಾಸುರಮರ್ಧನ

ಪುರುಹೂತ

ಮರುತ್ಪತಿ

ಯಜ್ಞಪತಿ

ದಿವಾಕರ

ಸಕಲೇಶ್ವರ

ತ್ರಿಲೋಕಾಧಿಪತಿ

ದೇವರಾಜ

ಅಮರಾಧಿಪ

ಶಚೀಪತಿ

ವಜ್ರಪಾಣಿ

ಪಾಕಶತ್ರು

ಗೌರಿಪತಿ

ಜಯಂತಪಿತೃ

ಇಂದ್ರನ ಆಯುಧ

ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆಯುಧವೆಂದರೆ ವಜ್ರಾಯುಧ. ವಜ್ರಾಯುಧವನ್ನು ಋಷಿ ದಧೀಚಿಯ ಅಸ್ಥಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ವಜ್ರಾಯುಧದಿಂದ ಇಂದ್ರನು ಅಸುರರನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೃತ್ರಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ವಜ್ರಧಾರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೂ ದೊರಕಿತು.

ಇಂದ್ರನ ರಾಣಿ

ಇಂದ್ರನ ಪತ್ನಿಯು ಶಚಿದೇವಿ ಅಥವಾ ಇಂದ್ರಾಣಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ದೇವತೆಗಳ ರಾಣಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಳು. ಶಚಿ ದೇವಿಯು ಸೌಂದರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿರೂಪಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ಪಾತ್ರವು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ.

ಇಂದ್ರನ ಶೌರ್ಯ

ಇಂದ್ರನು ಅಸುರರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಧೀರನಾಗಿ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ವೃತ್ರಾಸುರನನ್ನು ವಜ್ರಾಯುಧದಿಂದ ಕೊಂದ ಕಥೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇದಲ್ಲದೆ ಅವನು ದೈತ್ಯರಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಕಾಯುವಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಶ್ರಮ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಇಂದ್ರನು ಸದಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದನು.

ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮಳೆ

ಇಂದ್ರನನ್ನು ಮಳೆಯ ದೇವತೆ ಎಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಳೆ, ಇಡಿ-ಗುಡುಗು, ಗಾಳಿ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಅವನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಮಹತ್ವ ಅಪಾರವಾದುದರಿಂದ ಇಂದ್ರನ ಆರಾಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿತು. ವರುಣನೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರನು ನೀರಿನ ದೇವತೆ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ.

ಇಂದ್ರನ ಪೂಜೆ

ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ರೈತರು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಬ್ಬಗಳು, ಮೇಳಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದು, ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

ಇಂದ್ರನ ಪಾತ್ರ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ

ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ರಾಮಾಯಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಇಂದ್ರನ ಪುತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಂದ್ರನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ದೈವಿಕಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ದೇವತೆಗಳ ಪರವಾಗಿ ರಾವಣನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು. ಇಂದ್ರನು ಸದಾ ಧರ್ಮದ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದನು.

ಇಂದ್ರನ ಸವಾಲುಗಳು

ಇಂದ್ರನು ಸದಾ ದೇವತೆಗಳ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನಿಗೆ ಅಸುರರಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ವೃತ್ರಾಸುರ, ನಾಮುಚಿ, ಬಲಿರಾಜ ಮುಂತಾದ ದೈತ್ಯರು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಶೌರ್ಯ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಜ್ರಾಯುಧದಿಂದ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ಇಂದ್ರನ ದುರ್ಬಲತೆಗಳು

ಇಂದ್ರನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವನು ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಇರ್ಷ್ಯೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಋಷಿಗಳ ಶಾಪಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದಾನೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವನ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಅವನು ಹಲವು ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಕಥೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಆದರೂ ಅವನು ಪುನಃ ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಇಂದ್ರನ ಮಹತ್ವ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ

ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಸ್ತುತಿಗೆ ಅನೇಕ ಸೂಕ್ತಿಗಳು ಇವೆ. ಸುಮಾರು 250 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಅವನು ವೇದಿಕ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಆರಾಧನೆ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿತ್ತು.

ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು

ಇಂದ್ರನು ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ವರುಣ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನಾಗಿದ್ದರೂ ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಸಹಕಾರ ಅವನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ಕಾಪಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು.

ಇಂದ್ರನ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ

ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ನಂದನವನದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರೆಯರ ನೃತ್ಯ, ಗಂಧರ್ವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಇದು ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅಪ್ಸರೆಯರಲ್ಲಿ ಮೆನಕಾ, ಊರ್ವಶಿ, ರಂಭೆ, ತಿಲೋತ್ತಮೆ ಮುಂತಾದವರು ಇಂದ್ರನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.

ಇಂದ್ರನ ಪ್ರಭಾವ

ಇಂದ್ರನು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾನೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಿಗಾಗಿ ಇಂದ್ರನ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜನರು ಮಳೆ ಬಾರದಿದ್ದರೆ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ಇಂದ್ರನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಇಂದ್ರನ ಅಧುನಿಕ ಪರಂಪರೆ

ಇಂದ್ರನ ಆರಾಧನೆ ಇಂದಿಗೂ ಹಲವೆಡೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಗಿ ಇಂದ್ರ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಾವ್ಯ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂದ್ರನು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಇಂದ್ರನು ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಧೈರ್ಯ, ಶೌರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಸಂಕೇತ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವನ ಅಹಂಕಾರವು ಅವನಿಗೆ ಸಂಕಟ ತಂದರೂ ಅವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ವೇದಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು, ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಇಂದ್ರನ ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿವೆ. ಮಳೆ, ಬೆಳಕು, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದ ದೇವರೆಂದೇ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.